KALENDARIUM – Śląsk podczas rozbicia dzielnicowego (1138-1339)

1163
Sprowadzenie przez Bolesława I Wysokiego do Lubiąża koło Wołowa Cystersów z Turyngi.

1175

Akt fundacyjny klasztoru w Lubiążu

Akt fundacyjny klasztoru w Lubiążu

Fundacja przez Bolesława I Wysokiego klasztoru w Lubiążu. Zachował się akt fundacyjny, w którym pojawia się zapis: „Polacy nie podlegli panowaniu innych”. To najstarszy zachowany dokument z terenu Dolnego Śląska. Przechowywany jest w Archiwum Państwowym we Wrocławiu.

1201
7 grudnia – umiera na zamku w Leśnicy (obecnie część Wrocławia) książę Bolesław I Wysoki, piastowski uczestnik II wyprawy krzyżowej, zdobywca Mediolanu.

1222
Sprowadzenie do Polski na Śląsk zakonu krzyżackiego przez Henryka Brodatego. Otrzymali posiadłości w okolicach Namysłowa i Kluczborka.

1226
W Oleśnicy Malej osiedlili się przedstawiciele kolejnego zakonu rycerskiego – templariusze.

Odzyskanie przez Henryka Brodatego ziemi lubuskiej, która została rok wcześniej utracona przez Władysława Laskonogiego na rzecz landgrafa Turyngii. Książę wrocławski na czele śląskiego rycerstwa wyparł Niemców i włączył znaczną część ziemi lubuskiej do swej dzielnicy, W latach następnych poczynił na jej terenie szereg nadań na rzecz śląskich klasztorów i zakonu templariuszy.

1227
Fundacja klasztoru cystersów w Henrykowie.

11 listopada
Początek zjazdu książąt piastowskich w Gąsawie (Kujawsko-pomorskie), w których uczestniczą: książę krakowski Leszek Biały, książę śląskim Henryk I Brodatym oraz książę wielkopolski Władysław III Laskonogi.

24 listopada
Siepacze Świętopełka zastali Henryka Brodatego w łożu i niemal go zabili. Ciężko rannego księcia uratował rycerz Peregryn z Wiesenburga. Natomiast Leszka Białego zabójcy znaleźli w łaźni. Początkowo księciu krakowskiemu udało się uciec z krwawej zasadzki i konno ruszył do Gniezna. Jednak konni Świętopełka dopadli go we wsi Marcinkowo i tam zabili.
Najczęściej jako współsprawca morderstwa wskazywany jest Odonic.

1229
Przed kuria rzymską toczył się spór między biskupstwem wrocławskim i ołomunieckim o przynależność ziemi gołęszyckiej (provincia Golens-
sicensis), którą bulla z 1155 r. wymienia w granicach diecezji wrocławskiej. Papież powołał specjalną komisję w celu rozstrzygnięcia sporu, lecz niestety nie znamy wydanego przez nią werdyktu. Na podstawie późniejszego przebiegu granicy między diecezjami możemy jedynie wnioskować, że był niekorzystny dla wrocławskiego biskupstwa. Do diecezji ołomunieckiej zaliczono ziemię karniowska i opawską.

1229/1230
Odparcie najazdu arcybiskupa magdeburskiego na gród w Lubuszu.

Konrad Mazowiecki pokonuje Laskonogiego, który ucieka na Śląsk. Laskonogi zawarł wówczas sojusz z Henrykiem Brodatym, zakładający poparcie księcia śląskiego w zamian za obietnicę przekazania mu praw do Wielkopolski i Małopolski.

1230
Zmarł Kazimierz ks. opolski. Po jego śmierci Henryk Brodaty objął rządy na Górnym Śląsku, jako najbliższy krewny małoletnich synów Kazimierza (Mieszka Otyłego i Władysława). Uzyskanie kontroli nad księstwem opolskim dawało mu bezpośrednie połączenie z Małopolską i ułatwiało starania o pozyskanie tronu krakowskiego. W zamian za Opolszczyznę księżna Viola (księżniczka bułgarska; wdowa po Kazimierzu) i jej synowie otrzymali od Henryka ziemię rudzką i kaliską, które stanowiły udzielne księstwo uzależnione jednak od księcia wrocławskiego.

1232
Opanowanie Krakowa przez Henryka Brodatego po kilkuletniej rywalizacji o to miasto z Konradem Mazowieckim, W wyniku układu Henryk Brodaty został uznany panem ziemi krakowskiej, a ponadto uzyskał prawo do opieki nad Bolesławem Wstydliwym (małoletnim synem Leszka Białego) i przekazaną mu Ziemią Sandomierską.

1234
Zacięte walki między Henrykiem Brodatymym a Władysławem Odonicem, księciem wielkopolskim. Konflikt zakończył się włączeniem do Śląska tej części Wielkopolski, która leżała na lewym brzegu Warty.

Odonica zawiera układ z Henrykiem Brodatym: zobowiązał się w nim, że nie będzie godził na życie księcia śląskiego i jego syna.

1266
3 grudnia – zmarł Henryk III Biały, książę wrocławski z dynastii Piastów.

1335
sierpień – król czeski Jan Luksemburczyk zażąda od posłów Kazimierza Wielkiego na zjeździe w Trenczynie rezygnacji ze Śląska.

24 sierpnia – pełnomocnicy Kazimierza Wielkiego, przekraczając otrzymane od króla instrukcje, stwierdzili w wystawionym dokumencie, że Kazimierz Wielki uznaje prawa króla czeskiego do księstw śląskich (i ks. mazowiecko-płockiego), których władcy byli już w tym czasie i tak lennikami króla Czech.

1339
9 lutego – król Kazimierz Wielki wystawił dokument, w którym stwierdził, że nie ma żadnych praw do wyliczonych imiennie książąt śląskich, wasali króla czeskiego. Równocześnie obiecał, że nie będzie nigdy w przyszłości żadnych praw do księstw tych dochodził. Zrzeczeniem tym objęci zostali następujący
śląscy książęta: Bolesław lignicko-brzeski, Henryk żegańsko-krośnieński, Konrad oleśnicki, Jan ściniawski, Bolko opolski, Bolko niemodliński, Albert strzelecki, Władysław kozielsko-bytomski, Reszko
raciborski, Jan oświęcimski, Władysław cieszyński — oraz ziemia wrocławska i głogowska.