Koncentracja a szachy

1. Czym jest koncentracja?

Koncentracja to stan, który pozwala skupić uwagę na określonym zadaniu lub czynności.

Jest to kluczowy czynnik, który umożliwia efektywne wykonanie jakiejś pracy – zarówno umysłowej, jak i fizycznej. Im wyższy poziom koncentracji, tym większa efektywność! A im większa efektywność, tym więcej czynności wykonanych  w krótkim czasie i z mniejszą ilością błędów.

2. Zaburzenia koncentracji

Problemy z koncentracją uwagi mogą mieć bardzo różne podłoże. Zaburzenie koncentracji może być spowodowany przez:

  • brak inwencji własnej (motywacji);
  • czynniki zewnętrzne;
  • czynniki psychiczne: zmartwienia i niepokoje, które zaprzątają umysł;
  • dolegliwości fizyczne: ból, złe samopoczucie;
  • zaburzenia snu;
  • stres i zmęczenie;
  • ADHD;
  • problemy neurologiczne, na przykład choroba Alzheimera,
Rozwiązywanie problemów z koncentracją najczęściej sprowadzają się do umiejętności eliminowania czynników zaburzających, co osiąga się poprzez odpowiednie ćwiczenia. Ale jak widać z powyższego, zaburzenia mogą mieć również podłoże medyczne i wówczas należy pomyśleć o spejalistycznym leczeniu.

Leczenie zaburzeń koncentracji powinna poprzedzać diagnoza jej przyczyn. Jeżeli problemy z koncentracją uwagi są wynikiem niepokojów i zmartwień (często u dzieci), najlepszą formą leczenia jest wizyta u psychologa, który pomoże uporać się z tymi trudnościami. U osób dorosłych brak koncentracji najczęściej wynika ze stresu i zmęczenia. Wtedy warto zadbać o odpowiednią ilość snu i odpoczynku oraz pomyśleć o ćwiczeniach relaksacyjnych. U osób starszych do zdiagnozowania przyczyn problemów z koncentracją często niezbędne jest badanie neurologiczne, które potwierdzi lub wykluczy choroby neurologiczne, takie jak na przykład choroba Alzheimera.

3. Szachy a koncentracja

Często spotyka się pogląd, że dzięki szachom kształtuje się takie cechy jak: wytrzymałość, odporność na stres, umiejętność koncentracji czy siłę woli. Ale pogląd ten należy zrozumieć właściwie. Szachy nie są bezpośrednim panaceum na na poprawę koncentracji, czy wytrzymałości. Są raczej miernikiem rozwoju i udoskonalania tych cech, a narzędzi na ich poprawę należy szukać poza szachami. Szachy dając motywację do ich udoskonalania, są doskonałym poligonem do sprawdzenia jak zmieniają i rozwijaj się powyższe cechy.

Natomiast niewątpliwie szachy wpływają bezpośrednio na rozwój pamięci, myślenie strategiczne i alternatywne.

Koncentracja w szachach jako akt woli wymaga wysiłku skupienia, czyli poświęcenie swej uwagi tylko własnej szachownicy i  zmieniających się sytuacjach na niej i niczemu więcej. Gra w szachy bez umiejętności koncentracji będzie niczym więcej, jak tylko poruszaniem bierek. I przy tym biernym poruszaniu nie nauczymy się panować nad naszą koncentracją.

 4. Poprawa koncentracji – porady praktyczne

Dobra pamięć i koncentracja to główni sprzymierzeńcy w efektywnej nauce i grze. Większość problemów z koncentracją można rozwiązać przez zastosowanie się do prostych zasad. Jeśli to nie pomoże, warto zasięgnąć porady specjalisty, który pomoże odkryć przyczynę zaburzeń

Motywacja – nastawienie siebie:

  1. Jedną z przyczyn, które powodują brak koncentracji jest niepewność. Należy przyjąć postawę silnej pewności siebie i wiary w siebie. O ile to możliwe należy usunąć wszystkie przyczyny zmartwień i nauczyć się samokontroli emocjonalnej.
  2. Wizualizacja. Należy wyobrażać sobie siebie doskonale skupionego na zadaniu i osiągającego sukces. Należy wyobrażać sobie zarówno proces, jak i efekty – sukcesy.
  3. Autosugestia. Ciągle powtarzanie, że jesteś zdolny do osiągnięcia sukcesu, doskonałego stanu koncentracji, nauki, itp. – spowoduje osiągnięcie tego stanu! Powtarzanie wielokrotnie w ciągu dnia z przekonaniem pozytywnych sugestii zapewni sukces!

Modyfikacja czynników zewnętrznych:

  1. Niezwykle istotne dla dobrej koncentracji jest odpowiednie miejsce wykonywania czynności. Warto zadbać o to, by żadne czynniki zewnętrzne nie rozpraszały naszej uwagi. Warunki treningowe powinny maksymalnie przypominać warunki gry turniejowej. Zadbaj o miejsce gry/treningu. Miejsce to ma decydujący wpływ na zdolność koncentracji. Zadbaj o odpowiednią pozycję (koniecznie siedzącą) i oświetlenie. Unikaj pracy w pomieszczeniach o wysokiej temperaturze powietrza, ciepło bardzo szybko wywołuje senność. Staraj się również utrzymywać porządek w miejscu treningu. Posprzątane biurko i porządek np. w dokumentacji sprzyjają koncentracji i uporządkowaniu myśli.
  2. Ograniczenie źródła hałasu. Podczas gry – szczególnie turniejowej – ciszę zapewniają przepisy, na straży których stoją sędziowie. Ale inne bodźce – których nie można zabronić –  jak ruchy na sąsiedniej szachownicy, poruszanie się zawodników lub kibiców, mogą skutecznie odciągnąć uwagę od własnej gry. Absolutnie nie zwracaj na to uwagi! Jeśli trenujesz w pomieszczeniu wspólnie z dużą ilością osób, staraj się wykonywać niektóre, trudniejsze zadania na osobności. Jeśli to niemożliwe, pomyśl o zatyczkach do uszu lub słuchawkach. Przed grą – nie w trakcie gry i nie w trakcie treningu – można słuchać spokojnej i wyłącznie instrumentalnej muzyki. Również miejsce do treningu powinno być ciche i spokojne  – należy unikać telewizji, radia, słuchania muzyki, jedzenia itd. Zdolności koncentracji uwagi są w dużym stopniu uzależnione od indywidualnych predyspozycji. Niektóre osoby potrafią zachować wysoką koncentrację uwagi nawet w głośnym i ruchliwym otoczeniu. Innym przeszkadza nawet szept lub szmer.
  3. Właściwa organizacja – planuj swoje zadania. Generalnie jesteśmy zachować pełne skupienie uwagi przez 20 do 40 minut. Dlatego dla utrzymania wysokiej efektywnego treningu, należy robić przerwy podczas wykonywania zadań. Ważne, aby te przerwy były z góry zaplanowane, a praca podzielona na poszczególne, mniejsze zadania. Warto również wykonywać najbardziej wymagające ćwiczenia rano, kiedy koncentracja uwagi jest najlepsza.
Stres i zmęczenie:
  1. Zadbaj o siebie. Pamiętaj, że zaburzenia koncentracji są często spowodowane przez stres. A z drugiej strony brak koncentracji wpływa negatywnie na jakość i szybkość wykonywanych zadań, co również może być źródłem stresu. Tym sposobem koło się zamyka. Naucz się walczyć ze stresem i nabierz dystansu do otaczających spraw. Warto również zadbać o odpowiednią ilość snu, zróżnicowaną i zrównoważoną dietę oraz aktywność fizyczną. Wszystkie te czynniki mają istotny wpływ na naszą zdolność koncentracji uwagi.

5. Ćwiczenia na koncentrację

Jest wiele ćwiczeń, które pomagają w doskonaleniu koncentracji. Jest jednak jedna, ważna zasada. Jednorazowo wykonane ćwiczenie w niczym nie pomoże.  Aby otrzymać zadawalające rezultaty, nalezy zapewnić powtarzalność ćwiczeń i wykazać się systematycznością. 

  1. Zadania szachowe. Są to ćwiczenia, które – nie tylko uczą spostrzegawczości – ale świetnie poprawiają zdolność koncentracji uwagi.
  2. Nauka nowych umiejętności, obcych języków, gry na instrumentach razem z nauką gry w szachy. To kolejne sposoby, aby poprawiać swoją koncentrację. Regularne ćwiczenia pamięciowe wzmacniają wydajność umysłu i zdolność koncentracji.
  3. Liczenie w dół. Pójdź w ciche, spokojne miejsce i zacznij liczyć od 500 w dół. Początkowo, wielokrotnie będziesz łapać się, na uciekających myślach. Za każdym razem wracaj do początku i licz.
  4. Skupienie się na czymś bardzo nudnym, takim jak czysta kartka papieru, wyłączony telewizor, pusta ściana lub kropka na niej. Wytrzymaj tak przez 5, 10, 15 minut – wydłużając czas kolejnych ćwiczeń. Im obiekt jest mniej interesujący, tym lepiej.
  5. Medytacja i relaksacja. Są to techniki, które świetnie wpływają na zdolności koncentracyjne umysłu. Medytacja pomoże rozwiązać problemy, zrelaksuje i wzmocni poziom koncentracji po każdej sesji, oraz w długotrwałym okresie.
  6. Wpatrywanie się w kolor czerwony. Naukowcy od dawna stwierdzili, że kolory mają silny wpływ na stan i możliwości umysłu. Zielony uspakaja, żółty poprawia pamięć i nastrój, etc. Czerwony kolor może kojarzyć się z seksualnością i agresją. Natomiast z badań uniwersytetu w British Columbia wykazały, że czerwony i niebieski poprawia zdolność do aktywności kognitywnych. Zgodnie z wynikami badań, kolor czerwony okazał się tym, który wzmacnia zdolność koncentracji na zadaniach.
  7. Mięta pieprzowa. Zapach mięty pieprzowej może poprawiać zdolność do koncentracji i wpływa na pamięć.
  8. Dieta. Należy zadbać o dietę bogatą w żelazo i magnez.

*** *** ***

Mój komentarz